Malazgirt Meydan Muharebesi
Selçuklu Sultanı Alparslan'ın Bizans İmparatoru Romanos Diogenes'i mağlup ettiği, Anadolu'nun kapılarını Türklere açan savaş.
Özet Bilgi Tablosu
| Özellik | Detay |
|---|---|
| Destansı Muharebeler | Malazgirt Meydan Muharebesi |
| Tarih | 26 Ağustos 1071 |
| Konum | Malazgirt, Muş (39.14, 42.53) |
| Taraflar, Komutanlar ve Kuvvet Dengesi | Büyük Selçuklu: Sultan Alparslan (Kuvvet: 40,000, Kayıp: 4,000) · Bizans İmparatorluğu: IV. Romanos Diogenes (Kuvvet: 70,000, Kayıp: 50,000) |
| Hava Durumu | Sıcak yaz günü |
| Sonuç | Selçuklu Zaferi |
Taraflar, Komutanlar ve Kuvvet Dengesi
Büyük Selçuklu
- Komutan
- Sultan Alparslan
- Konum / Rol
- Savunan
- Kuvvet
- 40,000
- Kayıp
- 4,000
Bizans İmparatorluğu
- Komutan
- IV. Romanos Diogenes
- Konum / Rol
- Saldıran
- Kuvvet
- 70,000
- Kayıp
- 50,000
Tarihsel Önemi
Anadolu'nun Türk yurdu olmasının başlangıcı.
Sonuç
Selçuklu Zaferi
Muharebenin Kronolojik Safhaları
-
1. Haziran 1071
Theodosiopolis İntikali ve İleri Harekât Kararı
Bizans İmparatoru Romanos Diogenes, doğudaki kaleleri kurtarmak ve Selçuklu tehdidini bertaraf etmek amacıyla sefere çıktı. Geniş ikmal kafilesiyle Anadolu'yu aşan ordu, Kızılırmak boyundaki Sebasteia üzerinden ilerleyerek Haziran 1071'de Theodosiopolis mevkiine ulaştı. Burada toplanan harp meclisinde generaller arasında görüş ayrılıkları belirdi. Nikephoros Bryennios ve bazı komutanlar durup mevzilerini tahkim etmeyi ve savunmada kalmayı teklif ederken, diğer generaller Alp Arslan hazırlıksızken Selçuklu topraklarının derinliklerine ilerlemeyi savundu. Yapılan müzakereler sonucunda imparatorluk ordusunun ilerleyişi sürdürmesi kararlaştırıldı.
-
2. Ağustos 1071
Van Gölü Havzası İntikali ve Bizans Kuvvetlerinin Bölünmesi
Sultan Alp Arslan'ın uzakta olduğunu ya da bölgeye gelmeyeceğini düşünen İmparator Romanos, Malazgirt ve Ahlat kalelerini süratle geri almak hedefiyle Van Gölü havzasına intikal etti. Ancak Alp Arslan; Halep, Musul ve Mervani emiri Nizamüddin'in gönderdiği destek birlikleriyle bölgeye intikal etmişti ve keşif kolları sayesinde Bizans'ın her hareketini izliyordu. Hasımlarının yakınlığından habersiz olan Romanos, Joseph Tarchaneiotes komutasındaki düzenli birlikleri, Varegleri, Frank ve Peçenekleri Ahlat yönüne gönderdi. Ordunun ikiye bölünmesiyle imparatorun emrindeki mevcudun yarısı ana gövdeden ayrıldı ve güç dengesi bozuldu.
-
3. 23–24 Ağustos 1071
Malazgirt Kalesinin Zaptı ve Öncü Süvari Çarpışmaları
Tarchaneiotes komutasındaki kuvvetlerin akıbetinden habersiz olan Romanos, Malazgirt Kalesi önüne gelerek burayı 23 Ağustos günü kolaylıkla ele geçirdi. Kalenin düşüşünün ardından Selçuklu atlı okçuları taciz saldırılarına başladı. Ertesi gün iaşe arayan Bryennios komutasındaki birlikler ana Selçuklu ordusunu tespit edince kaleye çekilmek zorunda kaldı. Karşıdaki gücün Alp Arslan'ın ana ordusu olduğuna inanmayan imparator, Ermeni general Basilakes'i süvarileriyle keşif ve taarruz için ileri sürdü. Pusuya düşürülen bu süvari kuvveti imha edilerek Basilakes esir alındı; desteğe gönderilen Bryennios'un sol kanadı da kuşatılma tehlikesiyle geri çekildi.
-
4. 25–26 Ağustos 1071
Malazgirt Ovasında Harp Tertiplenmesi ve Hilal Düzeni
25 Ağustos günü Bizans ordusundaki Türk paralı askerlerin bir kısmı Selçuklular safına geçti; Romanos gelen barış elçisini kesin bir zafer arzusuyla reddetti. 26 Ağustos sabahı Bizans ordusu ovada savaş nizamına girdi. Merkezde imparator, sol kanatta Bryennios, sağ kanatta Theodoros Alyates yer alırken artçı ihtiyat kuvvetlerinin komutası Andronikos Doukas'a verildi. Yaklaşık dört kilometre mesafede hilal şeklinde saf tutan Selçuklu süvari ve atlı okçuları, Bizans ordusu yaklaşırken sürekli ok atarak merkeze doğru sahte ricat uyguladı ve kanatlarıyla Bizans hatlarını sarmak üzere manevra icra etti.
-
5. 26 Ağustos 1071
Bizans Hatlarının Çözülmesi ve İmparatorun Esir Düşmesi
Öğleden sonra Selçuklu ordugâhını ele geçiren Bizans birlikleri, kaçak dövüşen bozkır süvarilerini kesin imha savaşına zorlayamayınca akşam karanlığı çökerken Romanos geri çekilme emri verdi. Sağ kanadın emri yanlış anlaması ve ihtiyatı tutan Andronikos Doukas'ın orduyu korumayı kasten reddederek ordugâha dönmesi Bizans hatlarında büyük bir panik ve kargaşa doğurdu. Selçuklular fırsatı değerlendirerek taarruza geçti; önce sağ ardından sol kanat dağıldı. Ermeni piyadeleri ve Vareg Muhafızları ile birlikte merkezde kuşatılan İmparator Romanos yaralandı ve Selçuklu birliklerince esir alındı.
-
6. 1071 sonrası
Diplomatik Müzakereler ve Başkente Dönüş Yolu
Sultan Alp Arslan'ın huzuruna getirilen Romanos, bir haftalık esaret süresince diplomatik müzakerelere tabi tutuldu. Yapılan antlaşma uyarınca Antakya, Urfa, Hierapolis ve Malazgirt kalelerinin teslimi, yüklü bir fidye ve yıllık vergi ödenmesi kararlaştırıldı. Sultan, serbest bıraktığı imparatora çeşitli hediyeler ile birlikte Konstantinopolis yolunda refakat etmeleri için iki emir ve yüz Memlûk muhafız tahsis etti. Ancak başkente dönmeye çalışan Romanos, tahtı ele geçiren Doukas ailesiyle giriştiği mücadelelerde art arda üç kez yenilgiye uğrayarak tahttan indirildi ve gözleri kör edilerek sürgüne gönderildi.
-
7. 1071–1077
Roussel de Bailleul İsyanı ve Khrysopolis Baskını
Malazgirt yenilgisinin ardından Bizans içindeki iktidar boşluğu derinleşti. Paralı asker komutanı Roussel de Bailleul, 3.000 Frank, Norman ve Cermen askerinden oluşan birliğiyle Galatya bölgesinde bağımsız bir krallık kurmaya girişti. Kendisini bastırmak üzere sevk edilen imparatorluk ordusunun başındaki İoannis Doukas'ı mağlup eden de Bailleul, başkentin karşısındaki Boğaz kıyısına ilerleyerek Khrysopolis (Üsküdar) mevkiini tahrip etti. Bu tehdit karşısında Bizans yönetimi isyancıyı ezmek için Selçuklulardan askeri destek istemek zorunda kaldı ve Türk birlikleri sevk edilerek de Bailleul kuvvetleri bastırıldı.
Sık Sorulan Sorular
Malazgirt Meydan Muharebesi ne zaman ve nerede gerçekleşti, sonucu ne oldu?
Malazgirt Meydan Muharebesi, 26 Ağustos 1071 tarihinde Malazgirt, Muş konumunda gerçekleşti ve Selçuklu Zaferi ile sonuçlandı.
Malazgirt Meydan Muharebesi muharebesinde komutanlar ve asker sayıları neydi?
Büyük Selçuklu: Sultan Alparslan (Kuvvet: 40,000, Kayıp: 4,000) · Bizans İmparatorluğu: IV. Romanos Diogenes (Kuvvet: 70,000, Kayıp: 50,000)
Malazgirt Meydan Muharebesi neden tarihsel açıdan önemlidir?
Anadolu'nun Türk yurdu olmasının başlangıcı.