Kadeş Muharebesi
Tarihte bilinen ilk büyük meydan savaşı. Mısır ve Hitit arasında.
Özet Bilgi Tablosu
| Özellik | Detay |
|---|---|
| Destansı Muharebeler | Kadeş Muharebesi |
| Tarih | MÖ 1274 |
| Konum | Kadeş, Suriye (34.56, 36.52) |
| Taraflar, Komutanlar ve Kuvvet Dengesi | Mısır: II. Ramses (Kuvvet: 20,000, Kayıp: 5,000) · Hitit İmparatorluğu: II. Muwatalli (Kuvvet: 37,000, Kayıp: 6,000) |
| Hava Durumu | Sıcak çöl |
| Sonuç | Berabere |
Taraflar, Komutanlar ve Kuvvet Dengesi
Mısır
- Komutan
- II. Ramses
- Konum / Rol
- Saldıran
- Kuvvet
- 20,000
- Kayıp
- 5,000
Hitit İmparatorluğu
- Komutan
- II. Muwatalli
- Konum / Rol
- Savunan
- Kuvvet
- 37,000
- Kayıp
- 6,000
Tarihsel Önemi
İlk bilinen barış antlaşması imzalandı.
Sonuç
Berabere
Muharebenin Kronolojik Safhaları
-
1. Mayıs MÖ 1274
Pi-Ramesses'ten Gazze'ye Mısır Sefer Yürüyüşü
Mısır Firavunu II. Ramses, saltanatının beşinci yılında Amurru üzerindeki hâkimiyeti yeniden sağlamak ve Hitit nüfuzunu kırmak amacıyla başkenti Pi-Ramesses'ten kapsamlı bir askerî sefer başlattı. Firavun; piyadelerini, savaş arabalarını ve tutsak edilmiş Şerden savaşçılarını bir araya getirerek Horus Askerî Yolu üzerindeki Tjaru kalesinin ötesine intikal ettirdi. Kıyı hattını takip eden Mısır ordusu, zorlu boğazları aşarak Gazze üzerinden kuzeye, Levant içlerine doğru ilerleyişini sürdürdü. Dört ana tümenden oluşan sefer gücü, stratejik geçitleri geride bırakıp Suriye coğrafyasına doğru uzun yürüyüşe geçti.
-
2. Yıl 5 III Şemu gün 9
Orontes Geçişi ve Şabtuna Güneyinde Yanıltıcı İstihbarat
II. Ramses, öncü Amon tümeniyle birlikte Orontes Nehri'nin sığ geçidini aşarak Kadeş'in güneyindeki dağlık sırtları geçti. Şabtuna kasabasının güneyinde firavunun karşısına çıkan iki Şasu göçebesi, Hitit kralının Halep topraklarında ve çok uzakta olduğunu öne sürdü. Bu sahte rapora kanan Ramses, arkasındaki Re, Ptah ve Set tümenlerinin intikalini beklemeden Kadeş'e doğru hızla ilerledi. Ancak yakalanan iki Hitit casusu, Muvatalli komutasındaki devasa Hitit ordusunun aslında Eski Kadeş mevkiinin hemen ardında savaş düzeninde beklediğini açığa çıkardı.
-
3. Yıl 5 III Şemu gün 9
Re Tümenine Hitit Savaş Arabası Baskını
Ramses, ordugâhında prensleriyle Hitit ordusunun gerçek konumunu gizleyen yetkililerin ihmalini tartışırken, nehrin karşı yakasından aniden çıkan Hitit savaş arabaları taarruza geçti. Ordugâha ulaşmak üzere açık arazide ilerlemekte olan Re tümeni, yürüyüş kolundayken Hitit arabalarının şiddetli baskınına uğradı. Tamamen hazırlıksız yakalanan tümen dağıldı ve askerlerin bir kısmı panik halinde kuzeye, Amon ordugâhına doğru kaçtı. Kaçan Mısırlıları amansızca kovalayan Hitit arabaları, Amon kalkan duvarını yararak firavunun kampına daldı ve büyük bir kargaşa yarattı.
-
4. Mayıs MÖ 1274
II. Ramses'in Karşı Taarruzu ve Ordugâh Savunması
Mısır ordugâhına giren Hitit savaşçıları, düşmanın tamamen bozguna uğradığını düşünerek düzenlerini bozup kampı yağmalamaya koyuldu. Hitit arabalarının kamptaki engellere çarpması saldırı ivmesini zayıflatırken, kuşatılan ve yalnız kalan II. Ramses kişisel muhafızları, Amon tümeninden kalan arabalar ve dağılmış Re tümeninden toparlanan askerlerle birlikte bizzat karşı taarruza geçti. Çarpışmada inisiyatifi ele alan Firavun, Hitit saflarına art arda bindirmeler yaparak yağmayla meşgul olan düşmanı geri püskürttü ve Orontes Nehri yönüne doğru çekilmeye zorladı.
-
5. Mayıs MÖ 1274
Mısır Anlatısında Ne'arin Müdahalesi ve Karşı Hücum
Mısır anlatılarına göre II. Muvatalli'nin ihtiyat savaş arabaları kampa yeniden yaklaşırken Amurru'dan gelen Ne'arin kuvvetleri Hititleri gafil avladı. Güneyden yetişen Ptah tümeninin de Hititlerin gerisini tehdit ettiği aktarılır. Ramses'in karşı hücumları ve bazı Hitit birliklerinin Orontes yönüne itilmesi, Mısır metinlerinde firavunun kurtuluşu ve üstünlüğü olarak sunulur. Ancak bu saray anlatısını tartışmasız bir imha tablosuna çevirmek doğru değildir: Hitit kayıtları farklı bir sonuç aktarır ve muharebenin genel sonucu çoğu değerlendirmede kesin bir taraf zaferinden ziyade çıkmaz olarak ele alınır.
-
6. Mayıs MÖ 1274 sonrası
Şam Yönünde Çekilme ve Upi Vilayetinin Kaybı
Meydan muharebesinin ertesi günü taraflar yeniden karşı karşıya gelse de çatışma sonuçsuz bir kilitlenmeyle neticelendi. Tahkim edilmiş Kadeş kalesine yönelik uzun süreli bir kuşatmayı lojistik açıdan sürdüremeyen II. Ramses, birliklerini toparlayarak güneye, Şam yönüne ve ardından Mısır'a doğru çekilme kararı aldı. Bu geri çekilmeyi fırsat bilen Hitit Kralı II. Muvatalli, güneye doğru harekâtını sürdürdü ve Mısır kontrolündeki Upi vilayetini ele geçirip buranın yönetimini kardeşi Hattuşili'ye devretti. Mısır'ın Asya'daki nüfuzu Kenan bölgesiyle sınırlandı.
-
7. Saltanatın 8., 9., 10. ve 21. yılları
Dapur Kuşatması ve Kuzey Seferleri
Kadeş Muharebesi'nin ardından Levant'taki vasal isyanlarıyla karşılaşan II. Ramses, saltanatının sekizinci ve dokuzuncu yıllarında kuzeye yeni seferler düzenledi. Mısır ordusu, III. Thutmose döneminden bu yana Mısırlıların ayak basmadığı Hitit yönetimindeki Dapur ve Tunip kentlerini kuşatarak zapt etti. Ancak Amurru ile Kadeş arasındaki bu dar toprak şeridi elde tutulamayıp bir yıl içinde tekrar Hitit kontrolüne geçince, Ramses onuncu yılında Dapur üzerine yeniden yürüdü. Kesin bir üstünlük sağlanamaması üzerine, yirmi birinci yılda Hattuşili ile ebedî barış antlaşması imzalandı.
Sık Sorulan Sorular
Kadeş Muharebesi ne zaman ve nerede gerçekleşti, sonucu ne oldu?
Kadeş Muharebesi, MÖ 1274 tarihinde Kadeş, Suriye konumunda gerçekleşti ve Berabere ile sonuçlandı.
Kadeş Muharebesi muharebesinde komutanlar ve asker sayıları neydi?
Mısır: II. Ramses (Kuvvet: 20,000, Kayıp: 5,000) · Hitit İmparatorluğu: II. Muwatalli (Kuvvet: 37,000, Kayıp: 6,000)
Kadeş Muharebesi neden tarihsel açıdan önemlidir?
İlk bilinen barış antlaşması imzalandı.