Buyuk Taarruz (Baskumandanlik Meydan Muharebesi)
Mustafa Kemal Pasanin komutasinda Turk ordusunun Yunan kuvvetlerini kesin yenilgiye ugrattigi ve Anadoluyu kurtaran zafer.
Özet Bilgi Tablosu
| Özellik | Detay |
|---|---|
| Destansı Muharebeler | Buyuk Taarruz (Baskumandanlik Meydan Muharebesi) |
| Tarih | 26 Agustos - 9 Eylul 1922 |
| Konum | Afyon-Dumlupinar (38.74, 30.55) |
| Taraflar, Komutanlar ve Kuvvet Dengesi | TBMM Ordusu: Mustafa Kemal Pasa (Kuvvet: 200,000, Kayıp: 9,000) · Yunan Kralligi Ordusu: Trikupis (Kuvvet: 220,000, Kayıp: 40,000) |
| Hava Durumu | Yaz sicagi |
| Sonuç | Turk Zaferi |
Taraflar, Komutanlar ve Kuvvet Dengesi
TBMM Ordusu
- Komutan
- Mustafa Kemal Pasa
- Konum / Rol
- Saldiran
- Kuvvet
- 200,000
- Kayıp
- 9,000
Yunan Kralligi Ordusu
- Komutan
- Trikupis
- Konum / Rol
- Savunan
- Kuvvet
- 220,000
- Kayıp
- 40,000
Tarihsel Önemi
Turk Kurtulus Savasinin son ve kesin zaferi. Izmir 9 Eylulde kurtarildi.
Sonuç
Turk Zaferi
Muharebenin Kronolojik Safhaları
-
1. Ağustos 1922
Türk Taarruz Planı ve Afyonkarahisar Tahkimatı
Mustafa Kemal Paşa komutasındaki Türk Genelkurmayı, Batı Cephesi'ndeki tek büyük taarruz imkânını Kara Hisâr (Afyonkarahisar) çıkıntısına yöneltmeye karar verdi. Sakallı Nureddin Paşa'nın Birinci Ordusu, Yunan mevzilerinin güney kanadına karşı gizlice takviye edildi. Yunan tarafında ise General Hacıanestis başkomutanlığındaki Küçük Asya Ordusu cepheyi üç kolorduya bölmüştü ve General Trikupis komutasındaki 1. Kolordu Kara Hisâr mevzilerini savunmaktaydı. Türk planı, Birinci ve İkinci Orduların eşzamanlı taarruzuyla demiryolu bağlantısını kesip düşmanı kuşatmayı hedefliyordu. Türk sağ kanadının zayıf bırakılması riskli bir hamle olsa da taarruz hazırlıkları tamamlandı.
-
2. 26 Ağustos 1922
Kocatepe Bombardımanı ve Cephe Taarruzu
26 Ağustos 1922 sabahı Türk Birinci ve İkinci Orduları koordineli bir taarruz başlattı. Öncesinde Fahreddin Paşa komutasındaki 5. Süvari Kolordusu, Kırka Boğazı'ndan sızarak Yunan telgraf ve demiryolu hatlarını kesmiş, İzmir ile Kara Hisâr arasındaki iletişimi felç etmişti. Sabah saatlerinde Türk ağır topçusunun açtığı tahrip edici ateş, yetersiz siperlerdeki Yunan taburlarına ağır zayiat verdirdi ve Yunan bataryalarını susturdu. Ardından 1. ve 4. Kolordulara bağlı 7 piyade tümeni, Yunan 1. ve 4. tümenlerinin birleşme noktasına yüklendi. Yunan cephesi sarsıldı ve öğleye doğru Türk birlikleri Yunan siperlerini ele geçirmeye başladı.
-
3. 27 Ağustos 1922
Erkmentepe'nin Düşüşü ve Afyonkarahisar'ın Tahliyesi
27 Ağustos sabahı Türk topçusu atışlarına yeniden başladı ve saat 06:00'da piyade taarruzu tazelendi. Albay Sami komutasındaki Türk 4. Kolordusu, stratejik öneme sahip Erkmentepe mevkiini saat 09:00 civarında ele geçirerek Yunan savunma hattında kesin bir yarma sağladı. Bu gelişme üzerine Yunan 1. Kolordusu saat 10:30'da hattın 20 kilometre kuzeye çekilmesini ve Kara Hisâr'ın boşaltılmasını emretti. Ancak iletişim kopukluğu yüzünden bu emir Yunan 1. Tümeni'ne ulaşmadı. Saat 13:30'da cephesi çöken bu birliklerin çekilmesiyle 4. Tümen'in kanadı tamamen açıkta kaldı ve Yunan kuvvetleri düzensiz şekilde geri çekilmeye zorlandı.
-
4. 27–28 Ağustos 1922
Çobanlar Karşı Taarruz Emri ve Hatlardaki Yarılma
İzmir'deki Yunan ordu karargâhı muharebe sahasındaki gerçek durumu kavrayamadı. 27 Ağustos akşamı verilen emirle 2. Kolordu'nun Kara Hisâr'ın güneydoğusundaki Çobanlar istikametinde derhal karşı taarruza geçmesi istendi. Ancak sahada birlikler arasındaki irtibat tamamen kopmuştu. General Frangou komutasındaki kuvvetler gece Dumlupınar'a doğru çekilirken, Trikupis Grubu mevzilerinde kalarak ertesi sabah harekete geçti. Bu koordinasyonsuzluk iki grup arasında geniş bir gedik oluşturdu. 28 Ağustos sabahı batıya ilerleyen Trikupis kuvvetlerinin açıkta kalan kolları Türk taarruzlarıyla dağıtıldı ve birlikler birbirinden koptu.
-
5. 29 Ağustos 1922
Hamurköy ve İlbulak Dağı Çevresinde Kuşatma
28–29 Ağustos gecesi Türk 6. Kolordusu batıya ilerleyerek Trikupis Grubu'nun kuzeyine yerleşti. Türk 1., 2., 4. ve 5. Kolorduları Yunan kuvvetlerini Kütahya'nın güneyinde adım adım çembere aldı. 29 Ağustos sabahı batıya hareket eden Trikupis Grubu, yolu açmak için 9. Tümen ile taarruza kalkıştıysa da Türk 4. Kolordusu karşısında savunmaya çekilmek zorunda kaldı. Doğu kanadından da baskı gören Trikupis, elindeki ihtiyatları savaşa soktu. Gün boyu süren şiddetli çatışmalarda her iki taraf da ağır kayıplar verdi. Trikupis kuvvetleri Dumlupınar yolunu açamadı ve gece Çalköy'e doğru dağılarak çekilmeye başladı.
-
6. 30 Ağustos 1922
Alıören Muharebesi ve Banaz Yönünde Dağılma
30 Ağustos'ta Çalköy'e varan Trikupis Grubu, Alıören üzerinden Banaz'a çekilmek istedi ancak Alıören yolu Türk 14. Süvari Tümeni tarafından kesildi. Şiddetli Türk topçu ateşi altında kalan Trikupis birlikleri ağır zayiat vererek nihai bir kuşatmaya uğradı ve sonraki günlerde teslim olmak zorunda kaldı. Aynı gün Dumlupınar mevzilerinde bulunan Frangou Grubu da Türk 1. Kolordusu'nun taarruzuna maruz kaldı. Gün boyu direnen Frangou Grubu'nun sol kanadı saat 23:30'da yarıldı. Frangou, birliklerine Banaz yönünde geri çekilme emri verdi. Böylece Dumlupınar Meydan Muharebesi kesin bir Türk zaferiyle sonuçlandı.
-
7. Eylül – Ekim 1922
İzmir'e Takip ve Erdek'ten Nihai Tahliye
Dumlupınar'daki hezimetin ardından Küçük Asya Ordusu muharip gücünü kaybetti. Türk ordusu geri çekilen Yunan birliklerini yaklaşık 400 kilometre boyunca İzmir'e kadar kovaladı ve Yunan ordusu kenti terk etti. İki hafta içinde Anadolu'daki işgal altındaki topraklar hızla geri alındı. Erdek ve Biga'da kalan son Yunan birlikleri ise 18 Eylül'de Anadolu'yu tamamen terk etti. Askerî harekâtın ardından 11 Ekim 1922'de Türkiye, İtalya, Fransa ve Büyük Britanya arasında Mudanya Mütarekesi imzalandı; Yunanistan ise bu mütarekeye 14 Ekim'de katılmak zorunda kalarak savaşı resmen sonlandırdı.
Sık Sorulan Sorular
Buyuk Taarruz (Baskumandanlik Meydan Muharebesi) ne zaman ve nerede gerçekleşti, sonucu ne oldu?
Buyuk Taarruz (Baskumandanlik Meydan Muharebesi), 26 Agustos - 9 Eylul 1922 tarihinde Afyon-Dumlupinar konumunda gerçekleşti ve Turk Zaferi ile sonuçlandı.
Buyuk Taarruz (Baskumandanlik Meydan Muharebesi) muharebesinde komutanlar ve asker sayıları neydi?
TBMM Ordusu: Mustafa Kemal Pasa (Kuvvet: 200,000, Kayıp: 9,000) · Yunan Kralligi Ordusu: Trikupis (Kuvvet: 220,000, Kayıp: 40,000)
Buyuk Taarruz (Baskumandanlik Meydan Muharebesi) neden tarihsel açıdan önemlidir?
Turk Kurtulus Savasinin son ve kesin zaferi. Izmir 9 Eylulde kurtarildi.