Ayn Calut Muharebesi
Memlüklerin Moğol ordusunu ilk kez yendiği, Moğol ilerleyişini durduran savaş.
Özet Bilgi Tablosu
| Özellik | Detay |
|---|---|
| Destansı Muharebeler | Ayn Calut Muharebesi |
| Tarih | 3 Eylül 1260 |
| Konum | Ayn Calut, Filistin (32.54, 35.37) |
| Taraflar, Komutanlar ve Kuvvet Dengesi | Memlük Sultanlığı: Kutuz, Baybars (Kuvvet: 20,000, Kayıp: 3,000) · Moğol İmparatorluğu: Ketboğa (Kuvvet: 20,000, Kayıp: 15,000) |
| Hava Durumu | Sıcak |
| Sonuç | Memlük Zaferi |
Taraflar, Komutanlar ve Kuvvet Dengesi
Memlük Sultanlığı
- Komutan
- Kutuz, Baybars
- Konum / Rol
- Savunan
- Kuvvet
- 20,000
- Kayıp
- 3,000
Moğol İmparatorluğu
- Komutan
- Ketboğa
- Konum / Rol
- Saldıran
- Kuvvet
- 20,000
- Kayıp
- 15,000
Tarihsel Önemi
Moğol yenilmezlik efsanesi sona erdi.
Sonuç
Memlük Zaferi
Muharebenin Kronolojik Safhaları
-
1. 26 Temmuz 1260
Kahire'de Sefer Kararı ve Memlük Ordusunun İlerleyişi
Hülagü Han'ın Kahire'ye gönderdiği teslimiyet mektubuna Sultan Kutuz, Moğol elçilerini idam ettirip başlarını Bab Züveyle'de sergileyerek yanıt verdi. Hülagü'nün ordusunun büyük kısmıyla geri çekilerek Fırat'ın batısında Ketbuğa komutasında sınırlı bir güç bırakması üzerine Kutuz derhal harekete geçti. Mısır ordusu, Şehrizuri Kürtleri, Araplar, Türkmenler ve Suriye taburlarından oluşan geniş bir ordu Kahire'de toplandı. El-Salihiyye'de emirlerin sefere dönük muhalefetini etkili bir hitapla kıran Kutuz, 26 Temmuz 1260 tarihinde birlikleriyle ilerleyişi başlattı.
-
2. 1260
Gazze İleri Karakolunun Baybars Tarafından Ele Geçirilmesi
Sultan Kutuz, düşman hareketlerini keşfetmek üzere Baybars'ı öncü kuvvetlerin başına getirdi. Baybars idaresindeki askerler, o dönemde bir Moğol ileri karakolu konumundaki Gazze üzerine süratle intikal etti. Bölgedeki Moğol komutanı Baydara durumu Ketbuğa'ya acil bir raporla iletti; ancak ana kuvvetleri bekleme emri ulaşamadan Baybars Gazze'yi ele geçirdi. Kutuz'un Mısır ordusunun da kente girmesiyle tutunamayan Baydara geri çekilmek zorunda kaldı. Bu ilk askerî başarı, Memlük ordusuna kuzeye doğru ilerleme olanağı sundu.
-
3. 1260
Baalbek ve Bika Vadisinde Moğol Kuvvetlerinin Toplanması
Reşîdüddîn'in aktardığına göre Ketbuğa, Mısır ordusunun yaklaşmakta olduğunu Baalbek'te bulunduğu sırada öğrendi. Yunini ise ordugâhın başlangıçta Bika Ovası'nda kurulduğunu belirtir. Memlüklerin Suriye'ye girip kuzeye doğru ilerlediğini haber alan Moğol komutanı, otlatma ve garnizon işleri için dağılmış olan askerlerini toplayarak güneye yöneldi. Sayıları 10.000 ila 12.000 arasında kalan kuvvetlerine Gürcü ve Ermeni taburları ile iki Eyyubi prensinin müfrezeleri katılmıştı. Ketbuğa, ihtiyatlı bir kararla Ayn Calut mevkiinde konuşlanmayı seçti.
-
4. 1260
Akka Ovasında Frank Diplomasisi ve İkmal İzni
Sıcak mevsimde su kaynaklarına erişim sağlamak amacıyla Filistin sahil şeridini izleyen Sultan Kutuz, Frank hâkimiyetindeki topraklardan serbest geçiş hakkı elde etmek için Akka yönetimine elçiler gönderdi. Moğolların Sayda'yı yağmalamasından rahatsız olan Akka Frankları, tarafsız kalmayı tercih ederek Memlük ordusunun topraklarından geçmesine izin verdi. Akka ovasında ordugâh kuran İslam ordusuna Franklar tarafından erzak ikmali sağlandı. Arkadan vurulma endişesinden kurtulan Kutuz, kuvvetlerini Akka'dan iç kesimlere sevk ederek Moğollara doğru yöneltti.
-
5. 3 Eylül 1260
Ayn Calut'ta Moğol Taarruzu ve Sahte Ricat Tuzağı
3 Eylül 1260'ta Ayn Calut mevkisinde muharebe Moğolların taarruzuyla başladı. Araziyi çok iyi tanıyan Memlük ordusunda Sultan Kutuz, kuvvetlerinin büyük bölümünü yüksek kesimlerdeki ağaçlık alanlara gizledi. Öncü komutan Baybars, vur-kaç taktikleriyle Moğol kuvvetlerini kışkırttı ve ardından sahte bir ricat başlatarak düşmanı tepeye doğru çekti. Hileden şüphelenmeyen Ketbuğa tüm birlikleriyle kaçan Memlüklerin ardına düştü. Moğol birlikleri yüksek araziye ulaştığında gizlenen Memlükler ortaya çıkarak ok yağmuru başlattı ve süvari taarruzuyla onları tamamen kuşattı.
-
6. 3 Eylül 1260
Kutuz'un Meydana İnişi ve Baysan İstikametindeki Karşı Taarruz
Kuşatmayı yarmak isteyen Moğol birlikleri sert bir taarruzla Memlük sol kanadını dağılma noktasına getirdi. Durumu gören Sultan Kutuz miğferini çıkarıp atarak askerlerine kendisini gösterdi ve 'Va İslâmah!' nidasıyla bizzat savaşa daldı. Kendi özel birliğiyle zayıflayan kanada ilerleyen sultan, orduya direnç kazandırarak Moğolları geri püskürttü. Baysan civarına çekilen Moğollar yeniden toparlanıp başarılı bir karşı taarruz yapsa da coğrafi ve moral üstünlüğü elinde tutan Memlükler hâkimiyeti sağladı. Ketbuğa öldürüldü ve bölgedeki Moğol ordusu imha edildi.
-
7. 1260
Humus Meydanında Kalan Moğol Güçlerinin Tasfiyesi
Ayn Calut zaferinin ardından Memlükler beş gün sonra Şam'ı, bir ay içinde ise Halep'i ele geçirdi. Mısır'a dönüş yolunda Sultan Kutuz'un Baybars liderliğindeki komployla öldürülmesine rağmen harekât Suriye'de sürdü. Memlük Sultanlığı'na sadakat yemini eden yerel Eyyubi emirleri, Humus'ta 6.000 kişilik bir başka Moğol kuvvetini ağır bir yenilgiye uğrattı. Bu zafer, Moğolların Suriye bölgesine yönelik ilk seferini kesin olarak sonlandırdı ve Moğol ilerleyişinin durdurulması sürecini tahkim etti.
Sık Sorulan Sorular
Ayn Calut Muharebesi ne zaman ve nerede gerçekleşti, sonucu ne oldu?
Ayn Calut Muharebesi, 3 Eylül 1260 tarihinde Ayn Calut, Filistin konumunda gerçekleşti ve Memlük Zaferi ile sonuçlandı.
Ayn Calut Muharebesi muharebesinde komutanlar ve asker sayıları neydi?
Memlük Sultanlığı: Kutuz, Baybars (Kuvvet: 20,000, Kayıp: 3,000) · Moğol İmparatorluğu: Ketboğa (Kuvvet: 20,000, Kayıp: 15,000)
Ayn Calut Muharebesi neden tarihsel açıdan önemlidir?
Moğol yenilmezlik efsanesi sona erdi.