Ridaniye Muharebesi
Yavuz Sultan Selim'in Memlük Sultanlığı'nı yıkarak Halifeliği aldığı savaş.
Özet Bilgi Tablosu
| Özellik | Detay |
|---|---|
| Destansı Muharebeler | Ridaniye Muharebesi |
| Tarih | 22 Ocak 1517 |
| Konum | Ridaniye, Mısır (30.05, 31.23) |
| Taraflar, Komutanlar ve Kuvvet Dengesi | Osmanlı İmparatorluğu: Yavuz Sultan Selim (Kuvvet: 20,000, Kayıp: 7,000) · Memlük Sultanlığı: Tomanbay (Kuvvet: 20,000, Kayıp: 14,000) |
| Hava Durumu | Kış ortası |
| Sonuç | Osmanlı Zaferi |
Taraflar, Komutanlar ve Kuvvet Dengesi
Osmanlı İmparatorluğu
- Komutan
- Yavuz Sultan Selim
- Konum / Rol
- Saldıran
- Kuvvet
- 20,000
- Kayıp
- 7,000
Memlük Sultanlığı
- Komutan
- Tomanbay
- Konum / Rol
- Savunan
- Kuvvet
- 20,000
- Kayıp
- 14,000
Tarihsel Önemi
Halifelik Osmanlı'ya geçti.
Sonuç
Osmanlı Zaferi
Muharebenin Kronolojik Safhaları
-
1. 20 Ocak 1517
Sina Çölü Geçişi ve Birkatü'l-Hac İntikali
Sultan II. Tumanbay, çöl yürüyüşüyle yorulan Osmanlı ordusunu Salihiye mevkiinde karşılamayı planlamış, ancak emirlerinin Ridaniye'de mevzilenme ısrarı üzerine bu kararından vazgeçerek savunmayı başkentin hemen dışına kurmuştur. Bu sırada Sina Yarımadası'nı aşarak Ariş'e varan Osmanlı birlikleri, hiçbir direnişle karşılaşmadan Salihiye ve Bilbeys üzerinden Hanka yönünde ilerlemiştir. Osmanlı kuvvetleri, 20 Ocak günü Memlük başkenti Kahire'ye yalnızca birkaç saatlik mesafede bulunan Birkatü'l-Hac mevkiine ulaşarak nihai taarruz için toplanmıştır.
-
2. 22 Ocak 1517
Ridaniye Meydan Muharebesi ve Mukattam Çevirmesi
22 Ocak 1517 tarihinde Osmanlı ana gövdesi Ridaniye'deki Mısır siperlerinin cephesine yönelirken, ayrı bir müfreze Mukattam Tepesi'ni aşarak savunmacıları kanattan vurmuştur. Muharebe sırasında Sultan Tumanbay, sadık adamlarıyla birlikte Osmanlı saflarının merkezine doğru taarruz etmiş, Veziriazam Hadım Sinan Paşa'nın çadırına ulaşarak onu padişah sanıp öldürmüştür. Ancak bu hamleye rağmen Mısır hatları bütünüyle çökmüş; bozguna uğrayan kuvvetler iki mil boyunca Nil Nehri yukarısına doğru kaçmak zorunda kalmıştır.
-
3. 22 Ocak 1517
Kahire Kalesi'nin Zaptı ve Bulak Ordugâhı
Ridaniye zaferinin ardından Osmanlı birlikleri herhangi bir mukavemetle karşılaşmaksızın Kahire şehrine girmiştir. Osmanlı kuvvetleri derhal Kahire Kalesi'ni ele geçirmiş ve buradaki Çerkes garnizonunun tamamını kılıçtan geçirmiştir. Kenti çevreleyen sokaklar şiddetli çatışma ve taşkınlıklara sahne olurken, Osmanlı hükümdarı I. Selim doğrudan şehrin içerisine girmemiş, Bulak mevkisi yakınlarında bulunan bir adayı işgal ederek karargâhını burada kurmuştur.
-
4. 23 Ocak 1517 ve takip eden günler
Kahire'de Yağmanın Önlenmesi ve Kamusal Hutbe
Muharebenin ertesinde vezir Kahire'ye girerek askerlerin kontrolsüz yağma ve şiddet hareketlerini durdurmaya çalışmıştır. I. Selim'in maiyetinde bulunan Halife III. Mütevekkil, kamusal duayı yöneterek Osmanlı padişahının adına hayır dualarında bulunmuştur. Buna karşın sokaklardaki şiddet ve esir avı bir süre daha devam etmiş, Çerkeslerin başları kesilerek muharebe meydanında sergilenmiştir. Birkaç gün sonra I. Selim, af dileyen Halife ile kente girerek düşmanca eylemleri durdurmuş ve şehirde göreli sükûnet sağlanmıştır.
-
5. Ocak 1517
Tumanbay ve Bedevilerin Kahire Gece Karşı Taarruzu
Takip eden gece Sultan Tumanbay, Bedevi müttefikleriyle birlikte ansızın geri dönerek zayıf bir garnizon tarafından tutulan Kahire şehrinin kontrolünü ele geçirmiştir. Gün ağardığında Memlükler ve müttefikleri, Osmanlı kuvvetlerini ağır kayıplar verdirerek şehirden geri püskürtmeyi başarmıştır. Şehre giden yaklaşma yolları hızla tahkim edilip siperlerle güçlendirilmiş ve cuma namazı hutbesi yeniden Memlük Sultanı Tumanbay adına okunarak Mısır hâkimiyeti sembolik olarak yeniden ilan edilmiştir.
-
6. Ocak 1517
Gece Yarısı Osmanlı Taarruzu ve Cize'ye Kaçış
Gece yarısı Osmanlı ordusu ezici bir kuvvet yığınağıyla şehre yeniden taarruz etmiş ve Memlük direnişçilerini saklandıkları mevzilerden dağıtarak savunmayı tamamen kırmıştır. Şehirdeki tutunma imkânını bütünüyle yitiren Sultan Tumanbay, Nil Nehri'ni geçerek Cize tarafına kaçmış ve ardından Yukarı Mısır içlerine sığınmıştır. Bu kesin taarruz neticesinde Memlüklerin Kahire'deki son karşı koyma girişimi bertaraf edilmiş, şehirde Osmanlı kontrolü kesin olarak tesis edilmiştir.
-
7. Ocak 1517 sonu
Kalenin Tahkimi ve Memlük Emirlerinin Tasfiyesi
I. Selim zaferin ardından çadırına af sancağı çektirmiş, ancak Memlükler bu aftan muaf tutularak yakalanan 800 kişi idam edilmiştir. Daha sonra af gizlenen emirlere de teşmil edilmiş; ortaya çıkan emirler azarlanarak Kahire Kalesi'ndeki hücrelere kapatılmıştır. Ridaniye'de savaşan Emir Canbirdi Gazali ise padişahın ayaklarına kapanarak itaat bildirmiş, onurlandırılarak Bedevilere karşı komutanlıkla görevlendirilmiştir. I. Selim, kaleyi güçlü bir garnizonla tahkim ederek ikametini buraya taşımış ve kapıya güvenlik müfrezesi yerleştirmiştir.
Sık Sorulan Sorular
Ridaniye Muharebesi ne zaman ve nerede gerçekleşti, sonucu ne oldu?
Ridaniye Muharebesi, 22 Ocak 1517 tarihinde Ridaniye, Mısır konumunda gerçekleşti ve Osmanlı Zaferi ile sonuçlandı.
Ridaniye Muharebesi muharebesinde komutanlar ve asker sayıları neydi?
Osmanlı İmparatorluğu: Yavuz Sultan Selim (Kuvvet: 20,000, Kayıp: 7,000) · Memlük Sultanlığı: Tomanbay (Kuvvet: 20,000, Kayıp: 14,000)
Ridaniye Muharebesi neden tarihsel açıdan önemlidir?
Halifelik Osmanlı'ya geçti.