Poltava Muharebesi
Rus Cari I. Petro Isvec ordusunu yendi.
Özet Bilgi Tablosu
| Özellik | Detay |
|---|---|
| Destansı Muharebeler | Poltava Muharebesi |
| Tarih | 27 Haziran 1709 |
| Konum | Poltava (49.59, 34.55) |
| Taraflar, Komutanlar ve Kuvvet Dengesi | Rus Carligi: I. Petro (Kuvvet: 42,000, Kayıp: 5,000) · Isvec Kralligi: XII. Karl (Kuvvet: 14,000, Kayıp: 9,000) |
| Hava Durumu | Sicak |
| Sonuç | Rus Zaferi |
Taraflar, Komutanlar ve Kuvvet Dengesi
Rus Carligi
- Komutan
- I. Petro
- Konum / Rol
- Savunan
- Kuvvet
- 42,000
- Kayıp
- 5,000
Isvec Kralligi
- Komutan
- XII. Karl
- Konum / Rol
- Saldiran
- Kuvvet
- 14,000
- Kayıp
- 9,000
Tarihsel Önemi
Rusya buyuk guc oldu.
Sonuç
Rus Zaferi
Muharebenin Kronolojik Safhaları
-
1. 22 Ağustos 1707 – Haziran 1708
Grodno İntikali ve Minsk Kış Karargahı
XII. Karl komutasındaki İsveç ana ordusu Saksonya'dan ayrılarak doğuya yöneldi. Vistül Nehri'ni geçen kraliyet kuvvetleri, çetin kış şartlarında Mazurya üzerinden ilerleyip Rus birliklerinin boşalttığı Grodno'yu ele geçirdi. Rus kuvvetlerinin Bulavin Ayaklanması ile meşgul olmasından faydalanan İsveçliler, harekâtı Smorgon ve Minsk çevresine genişleterek burada kış karargâhı kurdu. Bu aşamada batı Polonya'da geride süvari birlikleri emniyet için bırakıldı. Hava muhalefeti ve bozuk yol koşulları nedeniyle ordu Haziran 1708'e kadar Minsk civarında beklemek zorunda kaldı.
-
2. Sonbahar 1708
Baturyn Baskını ve İkmal Hatlarının İmhası
Livonya'da kışlamak yerine Ukrayna'ya inen Karl, Peter'e isyan eden Hetman Mazepa ile birleşmek üzere güneye yöneldi. Lesnaya'da ikmal kollarını kaybeden İsveç ordusu mühimmat ve erzak bulma ihtiyacıyla Mazepa'nın merkezi olan Baturyn'e hareket etti. Ancak Aleksandr Menshikov idaresindeki Rus birlikleri kente İsveçlilerden önce vardı. İsveç ordusunun yaklaşmasını önceden sezen Menshikov, kenti yerle bir ederek tüm silah, cephane ve gıda stoklarını imha etti ya da yağmaladı. Bu sert önleyici manevra, Karl'ın bölgedeki hayati lojistik kaynaklardan mahrum kalmasına yol açtı.
-
3. 2 Mayıs 1709 – 20 Haziran 1709
Poltava Kuşatması ve Vorskla Tahkimat Hattı
Ağır kış şartlarında zayıflayan Karl, Vorskla Nehri kıyısındaki Poltava kalesini 2 Mayıs 1709'da kuşattı. Çar I. Peter, kuşatmayı kırmak amacıyla seksen bin kişilik ordusuyla gelerek kentin dört kilometre kuzeyinde müstahkem bir ordugâh kurdu. Rus mevzilerini teftiş ederken ayağından vurulan Karl, komuta kabiliyetini kaybedip yetkilerini Rehnskiöld'e devretmek zorunda kaldı. Ruslar, Yakovetski ve Budyschenski ormanları arasındaki koridorda T şeklinde on tabyadan oluşan bir savunma hattı inşa etti. Bu tabyaların gerisine Menshikov'un süvari birlikleri yerleştirildi ve geçit İsveç hücumuna karşı kapatıldı.
-
4. 8 Temmuz 1709 (Gregoryen)
Tabyalara Saldırı ve Roos Kolunun Tecrit Edilmesi
Rehnskiöld sabah alacasında tabyaları aşmak amacıyla hücum başlattı. İsveç birlikleri ilk iki tabyayı hızla ele geçirmesine rağmen üçüncü tabyada taarruz tıkandı. Sağ kanattaki Lewenhaupt tabyaları dolanarak ilerlerken, Carl Gustaf Roos emrindeki altı tabur ana kuvvetten koptu ve izole oldu. Ağır kayıplar veren Roos, 2.600 kişilik gücünden geriye kalan 1.500 askerle saat 06:00'da doğudaki Yakovetski ormanına çekildi. On Rus alayının başlattığı çift yönlü taarruz karşısında Poltava yönündeki terk edilmiş bir kaleye sığınan Roos, saat 09:30'da teslim olmak zorunda kaldı ve İsveç piyadesinin üçte biri kaybedildi.
-
5. 8 Temmuz 1709 (Gregoryen)
Ana Hatların Muharebesi ve İsveç Ordusunun Bozgunu
Çar Peter, 22.000 piyade ve topçu desteğiyle istihkâm kampından ovaya çıktı. Karşılarında yalnızca 4.000 kişilik İsveç piyadesi ve geride Creutz'un süvarileri bulunuyordu. Saat 09:45'te Lewenhaupt komutasında ilerleyen İsveç hattı Rusların ilk saflarını yardı; ancak süvari desteğinin gecikmesi ve Rus hattının çok daha geniş olması dengeleri değiştirdi. Geriye düşen İsveç sol kanadı dağılarak kaçtı. Açılan gedikten sızan Rus piyadeleri kare formasyonları alırken, Menshikov süvarileri İsveçlileri arkadan kuşattı. İsveç taarruz gücü tamamen çözüldü ve ordu güneydeki ormanlara doğru dağıldı.
-
6. 8 Temmuz 1709 – 11 Temmuz 1709
Dinyeper Çekilmesi ve Perevolochna Kapitülasyonu
Muharebe alanında son birlikleri toplayan Karl, akşam saat 19:00'da Poltava kuşatmasını terk ederek ağırlıklarıyla güneye çekildi. Lewenhaupt idaresindeki sağ kalan İsveç askerleri ve Kazak müttefikleri Dinyeper Nehri'ne doğru intikal etti. Ancak Rus düzenli süvarileri ve üç bin Kalmık yardımcı birliği kaçan kuvvetleri aralıksız takip etti. Nehir kıyısında sıkışan ve kaçış imkânı bulamayan ordu kalıntıları, üç gün sonra 11 Temmuz 1709'da Perevolochna köyünde Ruslara bütünüyle teslim oldu. Bu teslimiyet İsveç İmparatorluğu'nun ana askerî mevcudiyetini fiilen yok etti.
-
7. 1709 sonrası
Bender'e Sığınma ve Osmanlı Topraklarında Sürgün
Dinyeper'i geçerek takibi geride bırakan XII. Karl ve Ivan Mazepa, yanlarında kalan kuvvetlerle Osmanlı hâkimiyetindeki Bender'e sığındı. İsveç ana ordusunun Poltava ve Perevolochna'daki kaybı, savaşın ağırlığını Rusya lehine değiştirmişti. Karl'ın Osmanlı topraklarındaki kalışı, askerî felaketin ardından diplomasi yoluyla destek arayışının yeni bir sahası oldu. Kralın güvenli bir sığınağa ulaşması ana ordunun kaybını geri çevirmiyordu. Poltava'nın askerî sonucu belirleyiciydi, ancak Büyük Kuzey Savaşı bu muharebeyle sona ermedi.
Sık Sorulan Sorular
Poltava Muharebesi ne zaman ve nerede gerçekleşti, sonucu ne oldu?
Poltava Muharebesi, 27 Haziran 1709 tarihinde Poltava konumunda gerçekleşti ve Rus Zaferi ile sonuçlandı.
Poltava Muharebesi muharebesinde komutanlar ve asker sayıları neydi?
Rus Carligi: I. Petro (Kuvvet: 42,000, Kayıp: 5,000) · Isvec Kralligi: XII. Karl (Kuvvet: 14,000, Kayıp: 9,000)
Poltava Muharebesi neden tarihsel açıdan önemlidir?
Rusya buyuk guc oldu.